VO2max
Maksymalne tempo, w jakim organizm potrafi zużywać tlen podczas wysiłku — pułap pojemności tlenowej, w ml tlenu na kg masy ciała na minutę.
VO2max to maksymalne tempo, w jakim organizm jest w stanie pobierać i wykorzystywać tlen podczas wysiłku, wyrażane w mililitrach tlenu na kilogram masy ciała na minutę. To realny fizjologiczny pułap — twarda górna granica pojemności tlenowej — i jeden z najstarszych, najlepiej przebadanych pomiarów w fizjologii wysiłku.
Jak się to naprawdę mierzy w porównaniu z szacowaniem
Prawdziwy test to procedura laboratoryjna: maska mierząca dokładną wymianę gazową podczas testu wysiłkowego o narastającej intensywności, prowadzonego do niewydolności. To nie jest to, co dzieje się, gdy zegarek biegowy czy komputer rowerowy pokazuje wartość VO2max — to szacunki wyprowadzone z zależności między tętnem a tempem lub mocą, obarczone realnym marginesem błędu względem wartości laboratoryjnej. VO2max z urządzenia noszonego na nadgarstku to użyteczny wskaźnik trendu, nie pomiar klasy laboratoryjnej.
Ile z tego da się wytrenować
Badania na bliźniakach sugerują, że znaczna część VO2max jest uwarunkowana genetycznie, co częściowo tłumaczy, dlaczego dwóch równie ciężko pracujących zawodników może mieć realnie różne pułapy. To nie sprawia, że trening jest nieistotny — VO2max wciąż reaguje na trening, szczególnie na interwały o wysokiej intensywności wykonywane blisko lub na poziomie wysiłku VO2max, zwłaszcza u zawodników, którzy wcześniej niewiele takiej pracy wykonywali. Przyrosty są zwykle większe u zawodników nietrenowanych lub umiarkowanie trenowanych niż u tych już blisko swojego genetycznego pułapu.
Dlaczego nie przewiduje wyniku na zawodach tak dobrze, jak można by oczekiwać
Powyżej pewnego poziomu wytrenowania VO2max przestaje być tym, co różnicuje podobnie trenowanych zawodników. To, co ich różni, jest bliższe "frakcyjnemu wykorzystaniu" — jaki procent VO2max są w stanie faktycznie utrzymać przez czas trwania zawodów — plus ekonomii, czyli tego, jak sprawnie zamieniają tlen na prędkość. Dwóch zawodników z identycznym VO2max może uzyskać bardzo różne czasy na zawodach, bo jeden potrafi utrzymać wyższy jego procent albo po prostu porusza się sprawniej przy tym samym koszcie tlenowym.